Dobrodzieje Zgromadzenia

07-09-2016 | Historia Zgromadzenia

„Vitam impendere vero -Poświęcić życie prawdzie” – to dewiza wypisana na wstędze herbowej rodu Raczyńskich. Jest to dewiza XVIII -wiecznego pisarza i filozofa J. Jacquesa Rousseau, reprezentanta francuskiego oświecenia.

 

Raczyńscy herbu Nałęcz, to jeden z najzamożniejszych rodów wielkopolskich, który, jak podaje legenda, swe pochodzenie wywodzi od jednego z rycerzy Mieszka I i Bolesława Chrobrego. W wiekach późniejszych ród ten, ze względu na swoją zamożność, liczebność i piastowanie wielu ważnych stanowisk państwowych odgrywał ważną rolę w życiu publicznym Rzeczypospolitej. W XVIII w. istniały dwie linie rodu:kurlandzka i wielkopolska. Wspólnym przodkiem obu linii był żyjący w XVII w. Zygmunt Raczyński – sędzia nakielski i starosta jasieniecki. Wielkopolska linia rodu zaczyna się na Michale Kazimierzu Raczyńskim, synu wspomnianego Zygmunta.

 

Herb Nałęcz

Herb Nałęcz, używany przez Raczyńskich, jest jednym z najstarszych polskich herbów. Według niektórych heraldyków pierwotnie przedstawiał prawdopodobnie pomłość (wiązkę zżętego zboża), uformowaną w okrąg, z końcami założonymi na siebie. Późniejsze przedstawienia, od XV w., wprowadziły przewiązanie końców, a także zmieniły wiązkę zboża w chustę (Jerzy Łojko: Średniowieczne herby polskie, Poznań, KAW, 1985).

Tarcza herbowa używana przez Kazimierza Raczyńskiego charakteryzowała się tym, że w zwieńczeniu Nałęczki umieszczona była na chełmie panna. Panna była umieszczona dodatkowo między rogami. Od końca XVIII w. zamiast hełmu pojawiła się dziewięciopałkowa korona hrabiowska.

 

Przedstawiciele Rodu Raczyńskich

Siedzibą Raczyńskich od 1768 r. był pałac w Rogalinie oraz Obrzycko – siedziba ich ordynacji rodowej. Twórcą ordynacji był Atanazy Raczyński. Najbardziej znani przedstawiciele rodu to:

Kazimierz Raczyński ma dwie córki. Jedna Michalina wychodzi za Filipa Raczyńskiego. Mają dwóch synów Edwarda i Atanazego.

Edward Raczyński, założyciel Biblioteki Raczyńskich, popełnia samobójstwo. Ma syna Rogera Maurycego, jest to syn z nieprawego łoża, dlatego m.in. po tragicznej śmierci ojca, wuj – brat ojca, Atanazy Raczyński, testamentem wydziedzicza go z części rodowego spadku. Rzecz znamienna, że ów Roger Raczyński pomaga naszemu Założycielowi Edmundowi Bojanowskiemu, o czym dowiadujemy się na kartach „Dziennika”. Roger wspomniany jest tam 25 razy, w tym kilkakrotnie występuje jako ofiarodawca znacznych sum na rzecz dzieł charytatywnych prowadzonych przez Edmunda. Ciekawą rzeczą jest również to, że często protektorką u Rogera jest żona Kajetana Morawskiego, hr. Łempicka. Prawdopodobnie ma ona związki pokrewieństwa z Marią hr. Łępicką w Krzysztoforzycach pod Krakowem w dobrach której schroniły się służebniczki podczas usuwania ich ze Śląska podczas Kulturkampfu w 1875 r.

Atanazy Raczyński. Jego żoną jest Anna Radziwiłłówna, która jest właścicielką klucza dębickiego. Z tego wynika, że dopiero przez małżeństwo Atanazego z Anną, Dębica i okoliczne dobra przechodzą w ręce Raczyńskich. Małżonkowie mają jedynego synaKarola Raczyńskiego i dwie córki: Wandę i Teresę. Przy czym córki nie dziedziczyły głównego majątku tylko synowie. Tymczasem Karol poślubił Karolinę Oettingen -Wallerstein – niemiecką księżniczkę. Byli bezdzietni. Dlatego dobra po ojcu Atanazym przeszły na kurlandzką linię Raczyńskich, bowiem Karol nie mógł olbrzymiego majątku przekazać synowi, kuzyna Rogera, Edwardowi Aleksandrowi – zakaz testamentalny Atanazego – ale mógł przekazać majątek, który odziedziczył po matce – klucz dębicki – oraz majątek swojej żony Karoliny (po jej śmierci). Karol adoptował synów Edwarda Aleksandra Raczyńskiego jako własne wnuki (według pokrewieństwa były to wnuki Rogera Raczyńskiego) i im przekazał dobra dębickie oraz inne, które mógł przekazać prawnie.

Roger Maurycy Raczyński, ma syna Edwarda Aleksandra Raczyńskiego

Edward Aleksander Raczyński ma 2 żony: Pierwsza to córka Zygmunta Krasińskiego (znanego wieszcza polskiego), Maria Beatrix Krasińska, mają syna Karola. Druga Róża Potocka, mają dwóch synów: Rogera Adama (odziedziczył majątek w Wielkopolsce i kapitały, które płacił brat Edward z majątku dębickiego) i Edwarda Bernarda Raczyńskiego – otrzymał dobra dębickie.

Edward Bernard Raczyński – ostatni właściciel dóbr dębickich, prezydent na uchodźstwie. Miał 2 żony: Joyous Markham – ślub w Londynie (1925), Cecylia Maria Jaroszyńska ślub w Rogalinie 1932. Zmarł w 1993 r., pochowany w Rogalinie. Żyją jego 3 córki z żony Cecylii:

1. Wanda Róża Raczyńska (ur. 1933 r. w Genewie) żona Ryszarda .Stefana Jerzego Dembińskiego -bezdzietni

2. Viridianna Elżbieta Raczyńska (ur. 1935 r. w Londynie) -żona Xawerego Marii Rey a) a) córka Cecylia Jadwiga Rey (stanu wolnego)

syn Xawery Edward Rey – żona Madeline Jean Temple

córka Katarzyna Elżbieta Rey ( nieletnia)

syn Xawery Jan Rey (nieletni)

syn Paweł Edward Rey (nieletni)

3. Katarzyna Klementyna Raczyńska ( ur. 1939 w Londynie), stanu wolnego 

Pokrewieństwo poszczególnych przedstawicieli rodu w doniesieniu do Hr. Karola Raczyńskiego 

Kazimierz Raczyński – PRADZIADEK hr. Karola

Filip Raczyński – DZIADEK hr. Karola

Edward Raczyński – WUJ, BRAT OJCA hr. Karola

Atanazy Raczyński – MŁODSZY BRAT EDWARDA, OJCIEC hr. Karola

Roger Maurycy Raczyński – SYN EDWARDA, KUZYN hr. Karola

Edward Aleksander Raczyński – SYN ROGERA, „PRZYSZYWANY” BRATANEK hr. Karola

Roger Adam i Edward Bernard Raczyńscy – WNUKOWIE ROGERA, adoptowani jako wnukowie przez hr. Karola.

 

Hr. Atanazy Raczyński, brat Edwarda był oficerem wojsk polsko-francuskich. Mieszkał jakiś czas w dobrach żony, księżniczki Anny Elżbiety Radziwiłłówny, właścicielki „państwa dębickiego”. W połowie lat 20 – tych XIX w., wyjechał z Zawady i poświęcił się służbie dyplomatycznej posła pruskiego w Danii, Lizbonie i Madrycie. Zadbał także o utworzenie, ze znacznego obszaru dóbr rodowych w Księstwie Poznańskim, Ordynacji zwanej „Obrzycką”, liczącej ogółem, oprócz wspaniałych posiadłości, w których były zgromadzone dzieła sztuki wybitnych artystów i malarzy, 13,314 ha (52, 000 morgów magdeburskich). Król Fryderyk Wilhelm III w dowód uznania, nadał hr. Atanazemu i jego spadkobiercom do podtrzymania tarczy herbowej z Nałęczem związanym, dwóch czarnych pruskich orłów.. Królewskie ptaki stoją jedną nogą na wstędze z dewizą hrabiów Raczyńskich: „Vitam impendere vero”. Takiego właśnie herbu używał hr. Karol Raczyński.

 

s. M. Agnieszka Skrzypek